पाणातिपाता वेरमणी सिक्खापदं समादियामि।

मी प्राणीहिंसा (त्रास देणे, दुखापत पोहोचवणे) न करण्याचे शिक्षापद स्वीकारतो.

I undertake the training rule to avoid killing, harming, tormenting, or causing injury to any living being.

***

अदिन्नादाना वेरमणी सिक्खापदं समादियामि।

मी चोरी (फसवणूक, इतरांच्या मालमत्तेचा अयोग्य वापर) न करण्याचे शिक्षापद स्वीकारतो.

I undertake the training rule to avoid taking what is not given, stealing, cheating, or making improper use of others' property.

***

कामेसु मिच्छाचार वेरमणी सिक्खापदं समादियामि।

मी कामविषयक दुराचार न करण्याचे शिक्षापद स्वीकारतो.

I undertake the training rule to abstain from sexual misconduct.

***

मुसावादा वेरमणी सिक्खापदं समादियामि।

मी खोटे (असत्य, निंदा, चुगली, शिवीगाळ, निरर्थक गप्पा) बोलणे टाळण्याचे शिक्षापद स्वीकारतो.

I undertake the training rule to avoid false (untrue, slanderous, backbiting, abusive words, idle gossip) speech.

***

सुरा-मेरय-मज्ज पमादट्ठाना वेरमणी सिक्खापदं समादियामि।

मी मद्य व इतर मादक द्रव्यांचे सेवन न करण्याचे शिक्षापद स्वीकारतो.

I undertake the training rule to avoid consuming alcohol, intoxicating drugs, and all substances that lead to loss of mindfulness and moral judgment.

१) सम्मा दिट्ठि
सम्यक दृष्टी — वास्तवाचे योग्य आकलन : दुःख, त्याची कारणे व मुक्ती यांचे सत्य स्वरूप समजून घेणे.
Right View / Right Understanding : Understanding reality as it is, especially suffering, its cause, and its cessation.

२) सम्मा संकप्पो
सम्यक संकल्प — योग्य विचार व हेतू : अहिंसा, करुणा व त्यागावर आधारित मनोवृत्ती ठेवणे.
Right Intention / Right Thought : Cultivating intentions of renunciation, goodwill, and compassion.

३) सम्मा वाचा
सम्यक वाणी — सत्य, सौम्य व हितकारक भाषण : खोटे, कठोर व अपकारक बोलणे टाळणे.
Right Speech : Speaking truthfully, kindly, and beneficially.

४) सम्मा कम्मन्तो
सम्यक आचरण — योग्य व नैतिक कृती : अहिंसा, प्रामाणिकपणा व शीलपूर्ण वर्तन करणे.
Right Action : Acting ethically and without causing harm.

५) सम्मा आजीवो
सम्यक उपजीविका — योग्य व नैतिक जीवननिर्वाह : इतरांना हानी न पोहोचवणारा व्यवसाय करणे.
Right Livelihood : Earning a living without harming others.

६) सम्मा वायामो
सम्यक प्रयत्न — सद्गुण वाढविण्याचा प्रयत्न : अकुशल प्रवृत्ती दूर करून कुशल गुण वाढवणे.
Right Effort : Preventing unwholesome states and cultivating wholesome ones.

७) सम्मा सति
सम्यक स्मृती — जागरूक व सचेत मनस्थिती : शरीर, भावना व मनाचे सजग भान ठेवणे.
Right Mindfulness : Maintaining clear awareness of body, feelings, and mind.

८) सम्मा समाधि
सम्यक समाधी — ध्यानातील एकाग्रता : मन स्थिर करून खोल ध्यानावस्था विकसित करणे.
Right Concentration : Developing deep mental focus through meditation.

Dr.B.R.Ambedkar prescribed 22 vows to his followers during the historic religious conversion to Buddhism on 14 October 1956 at Deeksha Bhoomi, Nagpur in India. The conversion to Buddhism by 800,000 people was historic because it was the largest religious conversion, the world has ever witnessed. He prescribed these oaths so that there may be complete severance of bond with Hinduism. These 22 vows struck a blow at the roots of Hindu beliefs and practices. These vows could serve as a bulwark to protect Buddhism from confusion and contradictions. These vows could liberate converts from superstitions, wasteful and meaningless rituals, which have led to pauperisation of masses and enrichment of upper castes of Hindus.

The famous 22 vows are:

1. I shall have no faith in Brahma, Vishnu and Mahesh nor shall I worship them.

2. I shall have no faith in Rama and Krishna who are believed to be incarnation of God nor shall I worship them.

3. I shall have no faith in ‘Gauri’, Ganapati and other gods and goddesses of Hindus nor shall I worship them.

4. I do not believe in the incarnation of God.

5. I do not and shall not believe that Lord Buddha was the incarnation of Vishnu. I believe this to be sheer madness and false propaganda.

6. I shall not perform ‘Shraddha’ nor shall I give ‘pind-dan’.

7. I shall not act in a manner violating the principles and teachings of the Buddha.

8. I shall not allow any ceremonies to be performed by Brahmins.

9. I shall believe in the equality of man.

10. I shall endeavour to establish equality.

11. I shall follow the ‘noble eightfold path‘ of the Buddha.

12. I shall follow the ‘paramitas‘ prescribed by the Buddha.

13. I shall have compassion and loving kindness for all living beings and protect them.

14. I shall not steal.

15. I shall not tell lies.

16. I shall not commit carnal sins.

17. I shall not take intoxicants like liquor, drugs etc.

18. I shall endeavour to follow the noble eightfold path and practise compassion and loving kindness in every day life.

19. I renounce Hinduism which is harmful for humanity and impedes the advancement and development of humanity because it is based on inequality, and adopt Buddhism as my religion.

20. I firmly believe the Dhamma of the Buddha is the only true religion.

21. I believe that I am having a re-birth.

22. I solemnly declare and affirm that I shall hereafter lead my life according to the principles and teachings of the Buddha and his Dhamma. 

डा बी.आर. अम्बेडकर ने दीक्षा भूमि, नागपुर, भारत में ऐतिहासिक बौद्ध धर्मं में परिवर्तन के अवसर पर,15 अक्टूबर 1956 को अपने अनुयायियों के लिए 22 प्रतिज्ञाएँ निर्धारित कीं. 800,000 लोगों का बौद्ध धर्म में रूपांतरण ऐतिहासिक था क्योंकि यह विश्व का सबसे बड़ा धार्मिक रूपांतरण था.उन्होंने इन शपथों को निर्धारित किया ताकि हिंदू धर्म के बंधनों को पूरी तरह पृथक किया जा सके.ये 22 प्रतिज्ञाएँ हिंदू मान्यताओं और पद्धतियों की जड़ों पर गहरा आघात करती हैं. ये एक सेतु के रूप में बौद्ध धर्मं की हिन्दू धर्म में व्याप्त भ्रम और विरोधाभासों से रक्षा करने में सहायक हो सकती हैं.इन प्रतिज्ञाओं से हिन्दू धर्म,जिसमें केवल हिंदुओं की ऊंची जातियों के संवर्धन के लिए मार्ग प्रशस्त किया गया, में व्याप्त अंधविश्वासों, व्यर्थ और अर्थहीन रस्मों, से धर्मान्तरित होते समय स्वतंत्र रहा जा सकता है.

१. मैं, ब्रम्हा, विष्णू और महेश इनको भगवान नहीं मानूंगा तथा इनकी उपासना नहीं करुंगा।

२. मैं, राम और कृष्ण इनको भगवान नही मानूंगा तथा इनकी उपासना नहीं करुंगा।

३. मैं, गौरी, गणपती आदि हिंदूधर्म की किसी भी देवी या देवताओं को नहीं मानूंगा तथा इनकी उपासना नहीं करुंगा।

४. मैं, भगवान ने कभी अवतार लिया इस पर मैं विश्वास नहीं रखता।

५. बुद्ध यह विष्णू का अवतार है इस पर मेरा विश्वास नही है, यह जान-बुझकर किया गया झुठा प्रचार है ऐसा मैं मानता हुँ।

६. मैं, श्राद्ध पक्ष नही करुंगा तथा पिंड-दान नही करुंगा।

७. मैं, बुद्ध के तत्वों और शिक्षा का भंग हो ऐसा आचरण नहीं करुंगा।

८. मैं, ब्राम्हणों द्वारा किए जाने वाले किसी भी धर्मानुष्ठान को अनुमति नही दूंगा।

९. मैं, मानव की समानता में विश्वास रखुंगा।

१०. मैं, समता प्रस्थापित करने में प्रयत्न करुंगा।

११. मैं, बुद्ध के “आर्य अष्टांगिक मार्ग” का पालन करुंगा।

१२. मैं, बुद्ध द्वारा बतायी गई “पारमिताओं” का पालन करुंगा।

१३. मैं, सभी सजीवों पर करुणा तथा दया करुंगा और उनकी रक्षा करुंगा।

१४. मैं चोरी नहीं करुंगा।

१५. मैं झुठ नहीं बोलुंगा।

१६. मैं, व्यभिचार नहीं करुंगा।

१७. मैं, शराब, मादक पेय जैसे नशीले द्रव्यों का सेवन नहीं करुंगा।

१८. मैं बौद्धधर्म के प्रज्ञा, शील तथा करुणा इन तीन तत्वों को अपनाकर अपना जीवन यापन करुंगा।

१९. मैं, हिंदूधर्म का परित्याग करता हुँ, जो असमानता पर आधारित होने के कारण मानवता के लिए हानिकारक और मानव की उन्नति और विकास में बाधक है, और अपने धर्म के रुप में बुद्ध धर्म का स्वीकार करता हुँ।

२०. केवल बुद्ध का धम्म ही सत्य धर्म है ऐसा मेरा दृढ़ विश्वास है।

२१. यह (धर्मांतरण से) मेरा पुनर्जन्म हो रहा है ऐसा मैं मानता हूँ।

२२. मैं विधिवत् तथा दृढ़तापूर्वक यह घोषणा करता हुँ कि मैं इसके बाद मेरा जीवन बुद्ध और उनके धम्म के तत्वों तथा शिक्षा के अनुसार बिताऊंगा।

१४ ऑक्टोबर १९५६ रोजी दीक्षाभूमी नागपूर इथे बौद्ध धम्मात एतेहासिक धर्म परिवर्तनाच्या वेळेस डॉ बी आर आंबेडकर यांनी अनुयायींना २२ प्रतिज्ञा दिल्या.८००,००० लोकांच बौद्ध धर्मात परिवर्तन हे एतेहासिक होते, कारण हे जगाने कधीही पाहिले नव्हते एवढे मोठे धार्मिक परिवर्तन होते. हिंदू धर्मातून पूर्णपणे बाहेर पडण्यासाठी त्यांनी ह्या प्रतिज्ञा निर्धारित केल्या. या २२ प्रतिज्ञा हिंदू रिती व समजुतींच्या मुळांवर एक प्रतिघात ठरला. संभ्रम आणि खंडन पासून संरक्षण करण्यासाठी या प्रतिज्ञा एक तटबंदी ठरू शकतात.अंधविश्वास, उधळ्या आणि निरर्थक रीतीरिवाज, ज्यामुळे बहुजनांचा गरिबिकरण व उच्च वर्णी यांचे समृद्धीकरण केले, त्यापासून ह्या प्रतिज्ञा मुक्त करतील.

1. मी ब्रह्मा, विष्णु, महेश यांना देव मानणार नाही किंवा त्यांची उपासना करणार नाही.

2. राम व कृष्ण यांना देव मानणार नाही किंवा त्यांची उपासना करणार नाही.

3. मी गौरी-गणपती इत्यादी हिंदू धर्मातील कोणत्याही देव-देवतेस मानणार नाही किंवा त्यांची उपासना करणार नाही.

4. देवाने अवतार घेतले, यावर माझा विश्वास नाही.

5. गौतम बुद्ध हा विष्णुचा अवतार होय, हा खोटा आणि खोडसळ प्रचार होय असे मी मानतो.

6. मी श्राद्धपक्ष करणार नाही; पिंडदान करणार नाही.

7. मी बौद्धधम्माच्या विरुद्ध विसंगत असे कोणतेही आचरण करणार नाही.

8. मी कोणतेही क्रियाकर्म ब्राह्मणाचे हातून करवून घेणार नाही.

9. सर्व मनुष्यमात्र समान आहेत असे मी मानतो.

10. मी समता स्थापन करण्याचा प्रयत्न करीन.

11. मी तथागत बुद्धाने सांगितलेल्या अष्टांग मार्गाचा अवलंब करीन.

12. तथागताने सांगितलेल्या दहा पारमिता मी पाळीन.

13. मी सर्व प्राणिमात्रावर दया करीन, त्यांचे लालन पालन करीन.

14. मी चोरी करणार नाही.

15. मी व्याभिचार करणार नाही.

16. मी खोटे (लबाड, निंदा, चुगली, शिवीगाळ) बोलणार नाही.

17. मी कोणतीही नशा करणार नाही (दारू, तंभाखू, इतर कोणतेही).

18. ज्ञान (प्रज्ञा), शील, करुणा या बौद्धधम्माच्या तीन तत्वांची सांगड घालून मी माझे जीवन व्यतीत करीन.

19. माझ्या जुन्या, मनुष्यमात्राच्या उत्कर्षाला हानिकारक असणार्‍या व मनुष्यमात्राला असमान व नीच मानणार्‍या हिंदू धर्माचा मी त्याग करतो व बौद्धधम्माचा स्वीकार करतो.

20. तोच सद्धम्म आहे अशी माझी खात्री पटलेली आहे.

21. आज माझा नवा जन्म होत आहे असे मी मानतो.

22. इतःपर मी बुद्धांच्या शिकवणुकीप्रमाणे वागेन अशी प्रतिज्ञा करतो.

22 प्रतिज्ञांचे 2 भाग करता येतील.

पहिला भाग नकारात्मक दृष्ट्या लिहिला गेला आहे, त्या मागची कारणे ही आहेत की, त्या काळचा अस्पृश्य समाज चतुर्वरणाच्या पूर्णपणे आहारी गेला होता, त्याचा गुलाम होता. बाबासाहेबांना हा संपूर्ण समाज बदलायचा होता. ज्या प्रमाणे एक आई आपल्या मुलाला एका नाठाळ मुलापासून लांब राहायला शिकवते त्या प्रमाणे बाबासाहेब अस्पृश्य समाजाला दैवी-ईश्वरी कल्पनांपासून लांब राहायचा इशारा देतात (त्या धर्माला नावे न ठेवता). एवढंच. जर नवीन स्वच्छ कपडे घालायचे असतील तर आधीचे मळलेले कपडे काढून टाकून त्यांचा मैल अंघोळीने काढून टाकूनच नवीन कपडे घालू शकतो. त्या प्रमाणे बाबासाहेब विषमतावादी परंपरातून समाजाची सुटका करून घेण्याची प्रतिज्ञा देतात.

22 प्रतिज्ञांचा दुसरा भाग हा सकारात्मक आहे. त्यात ते सर्व मनुष्यमात्रास समान वागणूक देण्याची, बुद्धाचा धम्म योग्य रित्या आत्मसात करण्याची प्रतिज्ञा देतात. अष्टांगिक मार्ग, पारमिता, पंचशील यांच्या मार्गाने जाण्यास सांगतात, कारण तो मानवाच्या हिताचा आहे. कसलीही भेसळ होऊ नये ह्या साठी ते सांगतात की ज्या प्रमाणे नवीन जन्म होतो त्या प्रमाणे मी बौद्ध धम्म याचा अंगीकार करा, बुद्धाच्या शिकवणी नुसार वागा.

तथागत भगवान गौतम बुद्धांनी सांगितलेली पंच नीवरणे

मनातील पाच अडथळे (Five Hindrances) ओळखा • समजा • जागरूकतेने दूर करा

१. अति इच्छा / आसक्ती

एखादी वस्तू, व्यक्ती, सुख किंवा अनुभव मला हवाच अशी मनाची तीव्र ओढ.

"हे मिळाले तरच मी आनंदी होईन.", "माझ्याकडे हे असलेच पाहिजे." असे विचार करणे.

परिणाम - असमाधान वाढते, मन वर्तमानातील आनंद गमावते

आणि इच्छा पूर्ण न झाल्यावर निराशा, मत्सर किंवा दुःख निर्माण होते.

२. राग / द्वेष

कोणा व्यक्ती, परिस्थितीबद्दल राग, वैर किंवा वाईट व्हावे अशी भावना मनात ठेवणे.

घडलेली गोष्ट पुन्हा पुन्हा आठवणे आणि मनात राग वाढवत राहणे.

परिणाम - मनाची शांतता जाते, नाती खराब होतात आणि राग ज्याच्याबद्दल असतो

त्यापेक्षा आपण स्वतःच जास्त त्रस्त होतो.

३. आळस / मानसिक जडत्व

चांगले किंवा आवश्यक काम करण्यासाठी मन आणि शरीर तयार न होणे.

"नंतर करू.", "आज राहू दे." म्हणजे ध्यान, अभ्यास, व्यायाम किंवा जबाबदारी टाळत राहणे.

परिणाम - वेळ वाया जातो, क्षमता विकसित होत नाही, आत्मविश्वास कमी होतो

आणि हळूहळू निष्क्रियतेची सवय लागते.

४. अस्वस्थता / चिंता / पश्चात्ताप

मनाचे स्थिर न राहता सतत भूतकाळ किंवा भविष्यकाळात भटकत राहणे.

"मी काल असे का बोललो?", "उद्या काय होईल?" असे एकाच गोष्टीचा पुन्हा पुन्हा विचार करणे.

परिणाम - मनाची शांतता आणि एकाग्रता कमी होते, चिंता वाढते

आणि वर्तमान क्षणाचा अनुभव घेता येत नाही.

५. संशय / संभ्रम / शंका

योग्य मार्ग, निर्णय किंवा स्वतःच्या क्षमतेबद्दल अति संशय निर्माण होणे.

"हे योग्य आहे का?", "मी करू शकेन का?" असे वारंवार विचार करून शेवटी काहीच न करणे.

परिणाम - निर्णय घेण्याची क्षमता कमी होते, कृती पुढे ढकलली जाते

आणि मन संभ्रमात राहते.

अति इच्छेला - संयमाने, द्वेषाला - मैत्रीने, आळसाला - प्रयत्नाने, अस्वस्थतेला - जागरूकतेने, संशयाला - प्रज्ञेने — सामोरे जाणे हाच मनाला अधिक शांत, स्थिर आणि मुक्त करण्याचा मार्ग आहे.

तथागत गौतम बुद्धांनी सांगितलेले पाच नीवरण

मनातील पाच अडथळे ओळखा, समजा आणि जागरूकतेने दूर करा.

• १. अति इच्छा / आसक्ती: वस्तू, व्यक्ती, सुख किंवा अनुभव यांच्यावरील अतिमोह दुःखाचे कारण बनतो.

• २. राग / द्वेष: व्यक्ती किंवा परिस्थितीबद्दलचा राग मनःशांती आणि नातेसंबंध बिघडवतो.

• ३. आळस / मानसिक जडत्व: कामे टाळण्याची वृत्ती प्रगती, क्षमता आणि आत्मविश्वास कमी करते.

• ४. अस्वस्थता / चिंता / पश्चात्ताप: भूतकाळात किंवा भविष्यकाळात अडकलेले मन वर्तमानातील आनंद हिरावून घेते.

• ५. संशय / संभ्रम / शंका: स्वतःच्या क्षमतेवर किंवा योग्य मार्गावर अतिशंका घेतल्याने निर्णयक्षमता कमी होते.

मुख्य संदेश: संयम, मैत्री, प्रयत्न, जागरूकता आणि प्रश्न विचारून सत्य समजून घेण्याची वृत्ती यांमुळे मन अधिक शांत, स्थिर आणि मुक्त होते.

तथागत गौतम बुद्ध द्वारा बताए गए पाँच नीवरण

मन की पाँच बाधाओं को पहचानें, समझें और जागरूकता से दूर करें।

• १. अत्यधिक इच्छा / आसक्ति: वस्तुओं, व्यक्तियों, सुखों या अनुभवों से अत्यधिक मोह दुःख का कारण बनता है।

• २. क्रोध / द्वेष: व्यक्ति या परिस्थिति के प्रति क्रोध मन की शांति और रिश्तों को बिगाड़ता है।

• ३. आलस्य / मानसिक जड़ता: काम टालने की आदत प्रगति, क्षमता और आत्मविश्वास को कम करती है।

• ४. बेचैनी / चिंता / पछतावा: अतीत या भविष्य में उलझा मन वर्तमान के आनंद से वंचित कर देता है।

• ५. संदेह / भ्रम / शंका: अपनी क्षमता या सही मार्ग पर अत्यधिक संदेह करने से निर्णय लेने की क्षमता घटती है।

मुख्य संदेश: संयम, मैत्री, प्रयास, जागरूकता और प्रश्नों के माध्यम से सत्य को समझने की प्रवृत्ति मन को अधिक शांत, स्थिर और मुक्त बनाती है।

The Five Hindrances Taught by Gautama Buddha

Recognize, understand, and overcome the five mental obstacles through mindfulness and awareness.

• 1. Excessive Desire / Attachment: Excessive craving for things, people, pleasures, or experiences becomes a source of suffering.

• 2. Anger / Hatred: Anger toward people or situations disturbs inner peace and damages relationships.

• 3. Laziness / Mental Inertia: Procrastination and reluctance to act hinder progress, weaken abilities, and reduce self-confidence.

• 4. Restlessness / Worry / Regret: A mind trapped in the past or future loses the joy of experiencing the present.

• 5. Doubt / Confusion / Uncertainty: Excessive doubt about one’s abilities or the right path weakens decision-making.

Key Message: Through restraint, loving-kindness, effort, mindfulness, and questioning to understand the truth, we can make the mind calmer, steadier, and freer.